جمال الدين محمد الخوانساري

179

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

هر كه مزاح كند استخفاف كرده شود باو ، غرض منع از مزاح كردن بسيارست با مردم ، واين كه باعث اين مىشود كه مردم سبك شمارند أو را ، يا اين كه آزرده شوند وسبك وخفيف كنند أو را . 7862 من أعجب « 1 » بنفسه سخر به . هر كه بعجب وخودبينى آورد أو را نفس أو تمسخر كرده شود باو ، يعنى مردم تمسخر واستهزا كنند باو . 7863 من كثر حمله نبل . هر كه بسيار باشد برداشتن أو نجيب وبزرگ باشد ، يعنى برداشتن وبر خود - گرفتن أو اخراجات ومؤنات مردم را ، يا برداشتن أو بىادبيهاى مردم را وتحمل كردن واز جا برنيامدن . 7864 من كثر سفهه استرذل . هر كه بسيار باشد سفه أو خسيس وپست شمرده شود ، « سفه » بمعنى سبكى حلمست ، يا بىحلمى ، يا جهل وناداني . 7865 من جهل وجوه الآراء أعيته الحيل . هر كه نداند وجوه رأيها را عاجز گرداند أو را چاره‌ها ، مراد به « وجوه رأيها » طرق رأيها وتدبيرهاست يا رأيها وتدبيرهاى نيكو ، وبر هر تقدير مراد ترغيب در تفكر وتدبّر وتجربهء أمور وكارهاست تا اين كه عارف شود برأي وتدبير در هر كارى ، واين كه اگر كسى چنين نباشد چاره‌ها أو را عاجز كنند ، يعنى عاجز شود در چاره كردن

--> ( 1 ) در أقرب الموارد گفته : « أعجب فلان بالشئ مجهولا إذا عجب منه وسرّ وقولهم : « ما أعجبه برأيه » شاذّ لبناء فعل التعجّب من المجهول ، وفلان بنفسه وبما عنده زها واستكبر وكان ذا عجب فهو معجب اى بفتح الجيم » .